Het "Karbala Syndroom"

19 augustus 2006    Lees de reacties   

Salim Mansur is een geboren Indiër, moslim en nu Canadees burger en hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Western Ontario. Hij onderzoekt de historische wortels van gewelddadig extremisme dat uit de moslimgemeenschappen voortkomt. Mansur schrijft veel in Angelsaksische media. In Nederland geniet zijn werk ten onrechte nauwelijks belangstelling.

Gevolgen van het multiculturele ideaal

Canada’s multiculturele politiek is in Mansur’s visie mede-verantwoordelijk voor de vervreemding van een deel van de moslimse bevolkingsgroep. Daaruit kwamen de zeventien jonge mannen uit Toronto voort die in juni 2006 werden gearresteerd omdat zij een aantal grootschalige aanslagen op Canadese instituten planden:

“The experiment in multiculturalism has made Canada a divided house vulnerable to the quarrels of the global village within its borders. The inescapable question for Canadians now is whether they still have within them the capacity to repair their divided house and prevent its fall.”

Een erfenis van ontkenning

Binnen moslimgemeenschappen heerst volgens Mansur ook een dominante cultuur van ontkenning. Die uit zich in een onwil en onvermogen van veel moslims om de eigen verantwoordelijkheid te accepteren. Steeds weer nieuwe generaties krijgen een beeld overgedragen dat al lang niet meer aansluit bij de realiteit van de reeds lang geleden teloor gegane Arabisch-islamitische beschaving:

“We have inculcated into our children false pride, and given them a sense of history that crumbles under critical scrutiny. We have burdened them with conflicting loyalties—and now some of them have become our nightmare. We preach tolerance yet we are intolerant. We demand inclusion, yet we practise exclusion of gender, of minorities, of those with whom we disagree. We repeat endlessly that Islam is a religion of peace, yet too many of us display conduct contrary to what we profess.”

Moslim over moslim-geweld

Over de historische wortels van het geweld schreef Mansur een door het Center for Security Policy gepubliceerd essay Muslim on Muslim Violence: What Drives It? (pdf). Zijn stelling is dat moslimgeweld in eerste instantie een intra-moslims probleem is. Er is weliswaar sprake van een (gewelddadige) confrontatie tussen het Westen en de Islam, maar het meeste geweld richt zich op mede-moslims:

“In all of the violence and counter-violence among Muslims, between those who control the state and those who are in opposition, the one common element has been the appeal to Islam as Muslims have engaged in the killings of Muslims.”

Aan de hand van de historische deling van India (na de Britse terugtrekking), de onafhankelijkheid van Pakistan (letterlijk: Het Land van de Zuiveren) en de afscheiding van Bangladesh, trekt Mansur de lijnen naar de islamo-Arabische ontstaansgeschiedenis.

“The case of Pakistan is not unique in Muslim history. The violence that has characterized much of its history is quite common and persistent within most Muslim societies since the very early years of Islam.”

De wortel van het actuele islamitische vraagstuk, inclusief het geweld van extremistische moslims, ligt in de diffuse machtsopvolging van de profeet Mohammed. De vijftig jaar tussen zijn dood in 632 en 680, toen de kleinzoon van de profeet en zijn familie in Karbala vermoord werden, kenmerkten zich door een terugkeer naar Arabisch-tribale loyaliteiten en machtsaanspraken. Binnen de strijdende facties werd de islam als religie instrumenteel, zowel voor het behartigen van groepsbelangen (etnische loyaliteit of in het Arabisch asabiya), als voor het vestigen en handhaven van militaire en politieke overheersing.

Het Karbala Syndroom

Dat het door Mohammed gepropageerde geloof eigenlijk broederschap voorstond tussen moslims onderling, legde in de navolgende eeuwen het loodje tegen een heroplevende stam-mentaliteit. Een gecorrumpeerde visie op de islam fungeerde als legitimering voor politieke en militaire ambities van tribale leiders. Afwijkingen werden in het verleden – en nog steeds – bestreden en zonodig gewelddadig onderdrukt. Dat moslims wereldwijd de confrontatie met deze pijnlijke fase in de ontstaansgeschiedenis van de islam uit de weg gaan, noemt Mansur het Karbala Syndroom :

“Muslims in general have refused to critically examine this period to understand how the evolution of their history was shaped by events of those fifty years. Instead a culture of denial took shape, and the majority of Muslims have continued to live in a traditional world of politics where tribal instincts of clan solidarity prevail and politics is predominantly a calculus of honour-shame that binds one clan, one tribe, one nation against another. In tribal politics an individual is inconsequential, and the highest regard is placed for maintaining the collective reputation of the tribe in respect to other tribes. This politics of denial and of group solidarity allowed the murder of Husain and his family go unanswered might be labelled as the Karbala Syndrome.”

Feitelijk overheerst in de islam als religie en cultuur nog steeds een tribale mentaliteit. Veel islamitische landen zijn dan ook intern verscheurd en bungelen onderaan de economische en sociaal-culturele wereldladder. In westerse landen vinden moslimse immigranten slechts moeizaam aansluiting door een combinatie van gebrekkige kennis en kunde en een mentaal gesloten wereldbeeld, dat berust op een fictief superioriteitsgevoel. Een continue bron van frustratie.

—-

^{Een verzameling columns en artikelen van Salim Mansur is te vinden op de websites Proud to be Canadian en Middle East Forum}

^{Salim Mansur schreef ook een essay over de Deense cartoon-crisis}