21minuten.nl: Eensgezind over Nederlandse kernwaarden

29 april 2005    Lees de reacties   

In Nederland heerst een hoge eensgezindheid over de meest gewaardeerde kwaliteiten: solidair, kwaliteit van bestaan, ondernemend, bescheiden, gelijk, voorspelbaar, zelfstandig en informeel. Dat bijkt uit de 21 minuten enquete, een gezamenlijk initiatief van McKinsey&Company,
Planet Internet, Algemeen Dagblad, NRC Handelsblad, MSN en FHV BBDO. Tussen 17 januari en 6 maart 2005 vulden circa 150.000 respondenten via een website een vragenlijst in. De initiatiefnemers wilden hiermee “de bevolking van Nederland de gelegenheid (bieden) om zich uit te spreken over een groot aantal sociaal-economische vraagstukken, maatregelen en keuzes waar Nederland mee wordt geconfronteerd.” Op 21 april 2005 zijn de resultaten van het onderzoek aangeboden aan minister-president Balkenende.

Hier een tekstfragment uit het hoofdstuk “Op naar een solidaire samenleving” van de publieksenquête 21 minuten nl (pdf):

Er is een opvallende eensgezindheid over de karakteristieken van de gewenste samenleving voor Nederland en deze wijkt aanzienlijk af van hoe de bevolking de huidige samenleving beschrijft. De vraag in het onderzoek die dit blootlegt gaat over de beschrijving van de huidige en gewenste samenleving (Schema 6). Respondenten wordt gevraagd hun beeld van de huidige samenleving en van hun gewenste samenleving te karakteriseren door een keuze uit steeds twee begrippen, op 8 verschillende dimensies: individualistisch versus solidair; materieel succes versus kwaliteit van bestaan; behoudend versus
ondernemend; brutaal versus bescheiden; ongelijk versus gelijk; onzeker versus voorspelbaar; afhankelijk versus zelfstanding; formeel versus informeel. Op deze 8 dimensies blijkt telkens een meerderheid van meer dan 70% voor hetzelfde begrip te kiezen als omschrijving van de gewenste samenleving. De gekozen begrippen zijn: solidair, kwaliteit van bestaan, ondernemend, bescheiden, gelijk, voorspelbaar, zelfstandig en informeel. Meer dan de helft (57%) van de bevolking kiest de combinatie van solidair, kwaliteit van bestaan, ondernemend èn gelijk. De eensgezindheid van de verschillende delen van de samenleving over de bovenstaande beschrijving van de gewenste samenleving is bijzonder. De beschrijving van de gewenste samenleving verschilt nauwelijks voor verschillende bevolkingsgroepen. Ook hangen de antwoorden niet sterk samen met de voorkeur voor een politieke partij. Bij de beschrijving van de huidige samenleving zijn er wel degelijk verschillen tussen bevolkingsgroepen. Zo vinden jongeren de huidige samenleving ondernemender en zelfstandiger dan gemiddeld wordt aangegeven. Minima vinden de huidige samenleving ongelijker dan de rest van de bevolking, terwijl ondernemers en leidinggevenden in overheid en bedrijfsleven de huidige samenleving juist veel minder ongelijk zien. Het kenschetsen van de huidige of gewenste samenleving met 8 verschillende steekwoorden heeft uiteraard forse beperkingen. Daarom is het vooral interessant hier in te gaan op de verandering die gewenst wordt. Een meerderheid van de bevolking wenst een duidelijke verandering van de samenleving: driekwart (75%) wil een verandering op minstens 3 van de 8 gevraagde dimensies, terwijl 32% een verandering op 6 of meer dimensies zou willen. Mensen die zich veel zorgen maken over Nederland willen ook veel verandering in de samenleving. (21 minuten.nl – pp. 13 e.v.)

Er worden vier dimensies onderscheiden over de richting waarin onze samenleving verandert:

• Solidair vs. Individualistisch. 36% van de bevolking vindt de samenleving op deze dimensie goed zoals hij volgens hen nu is (20% vindt dat de samenleving solidair is en moet blijven en 16% vindt dat voor individualistisch). 60% wil dat de samenleving verandert van meer individualistisch naar meer solidair. Slechts 4% wil het omgekeerde. Dit resulteert in een door 80% gewenste samenleving die het best beschreven wordt door het begrip solidair.
• Kwaliteit van bestaan vs. Materieel succes. 40% van de bevolking vindt de samenleving op deze dimensie goed zoals hij nu is: 29% beschrijft de huidige èn de gewenste samenleving met ‘kwaliteit van bestaan’ en 11% met ‘materieel succes’. 57% wil dat de samenleving verandert van één die zich beter door ‘materieel succes’ laat beschrijven naar één die zich beter laat beschrijven door het begrip ‘kwaliteit van bestaan’. 3% wil het omgekeerde. Dit resulteert in een door 86% gewenste samenleving die door het begrip ‘kwaliteit van bestaan’ wordt beschreven.
• Ondernemend vs. Behoudend. 24% van de bevolking vindt de samenleving op deze dimensie nu ondernemend en wil dat graag zo houden, terwijl 20% de samenleving behoudend vindt en wil houden. 51% van de bevolking wil een verschuiving van behoudend naar ondernemend. 5% wil het omgekeerde. 75% verkiest aldus een ondernemende samenleving boven een behoudende. De term ‘ondernemend’ mag hier niet zonder meer als ondernemerschap worden gelezen. De begrippen ‘behoudend’ en ‘ondernemend’ moeten waarschijnlijk in meer algemene zin worden geïnterpreteerd.
• Bescheiden vs. Brutaal. Op deze dimensie vindt 41% van de bevolking dat de samenleving goed is zoals hij volgens hen nu is. 59% wil een verandering zien waarbij 52% een meer bescheiden samenleving wenst en 7% een meer brutale samenleving. Het resultaat is dat 71% zich meer comfortabel voelt bij een samenleving die het best omschreven wordt door het begrip bescheiden.